İçeriğe atla
Sözleşme Uyuşmazlıkları

Alman Müşteri İflas Etti: Almanya'da İflas Alacak Kaydı Rehberi

Fatih Bektas
Fatih Bektas, Avukat (Rechtsanwalt)
21 Kasım 2026 · 9 dk okuma

Kısa cevap: Alman müşteriniz iflas başvurusunda bulunduysa, önce insolvenzbekanntmachungen.de portalından iflas mahkemesinin kararını ve alacak kayıt süresini kontrol edin, ardından alacağınızı belgeleriyle birlikte iflas idarecisine yazılı olarak kaydettirin (InsO §§ 174 vd.). Mülkiyeti muhafaza kaydıyla sattığınız mallar için ayrıca masadan ayırma veya ayrı tatmin talebinde bulunun ve iflastan önceki aylarda aldığınız ödemelerin iptal riskini değerlendirin; devam eden siparişleri ise ödeme güvencesi olmadan teslim etmeyin.

Alman müşterinin iflas ettiğini nereden öğrenirsiniz?

Almanya'da iflas mahkemelerinin bütün kamuya açık ilanları, eyaletlerin ortak resmi portalı insolvenzbekanntmachungen.de üzerinden yayımlanır. Arama için şirketin tam unvanı ve merkezinin bulunduğu şehir genellikle yeterlidir. İlan, yayım gününden sonra iki gün geçtiğinde yapılmış sayılır ve herkese karşı tebliğ hükmündedir (InsO § 9). Yani "bize ayrıca bildirim gelmedi" savunması kural olarak sizi korumaz.

Uygulamada ilk işaretler genellikle portaldan önce gelir: ödemelerin gecikmesi, taksit talepleri, müşteri tarafında yeni bir muhatap olarak "geçici iflas idarecisi" (vorläufiger Insolvenzverwalter) imzalı yazılar. Bu yazılar geldiğinde portalı hemen kontrol edin ve dosya numarasını, yetkili sulh mahkemesini (Amtsgericht – Insolvenzgericht) ve idarecinin iletişim bilgilerini not edin.

Geçici iflas ile açılmış iflas arasındaki fark nedir?

Alman iflas hukukunda iki aşama vardır ve haklarınız hangi aşamada olduğunuza göre değişir.

1. İflasın açılması başvurusu ve geçici dönem (Eröffnungsverfahren): Başvurudan sonra mahkeme, iflasın açılmasına karar verene kadar tedbirler alabilir. En yaygın tedbir, geçici iflas idarecisi atanması ve borçlunun tasarruflarının bu idarecinin onayına bağlanmasıdır (Zustimmungsvorbehalt, InsO § 21/2 Nr. 2). Mahkeme ayrıca mülkiyeti muhafaza kaydıyla teslim edilmiş malların geri alınmasını geçici olarak durdurabilir ve bu malların işletmenin devamı için kullanılmasına izin verebilir (InsO § 21/2 Nr. 5).

2. Açılmış iflas (eröffnetes Insolvenzverfahren): Mahkeme iflasın açılmasına karar verdiğinde kesin iflas idarecisini (Insolvenzverwalter) atar ve alacak kayıt süresini belirler. Bu andan itibaren bireysel icra takibi kural olarak mümkün değildir; alacaklar yalnızca iflas tablosuna (Insolvenztabelle) kayıt yoluyla takip edilir.

Bazı şirketler iflası, kendi yönetimlerini koruyarak "kendi kendini yönetim" (Eigenverwaltung) şeklinde yürütür. Bu durumda iflas idarecisi yerine bir denetçi (Sachwalter) atanır ve alacaklar bu kişiye bildirilir (InsO § 270f/2).

Alacak kaydı (Forderungsanmeldung) nasıl yapılır?

Alacak kaydı, iflas idarecisine yapılan yazılı bir bildirimdir; mahkemeye değil idareciye gönderilir (InsO § 174/1). Kayıt süresi, iflasın açılmasına ilişkin kararda belirlenir ve kanuna göre en az iki hafta, en fazla üç aydır (InsO § 28/1).

Bildirimde mutlaka bulunması gerekenler:

  1. Alacaklı bilgileri: Şirketin tam unvanı, adresi, banka bilgileri ve varsa vekil avukat.
  2. Alacağın tutarı: Asıl alacak, iflasın açılmasına kadar işlemiş faiz ve masraflar ayrı ayrı gösterilmelidir. Dolar gibi yabancı para alacakları, iflasın açıldığı tarihteki kurla avroya çevrilerek bildirilir (InsO § 45).
  3. Alacağın hukuki sebebi: Örneğin "mal satış sözleşmesinden doğan satış bedeli". Sadece fatura numarası yazmak yeterli değildir (InsO § 174/2).
  4. Belgeler: Sözleşme veya sipariş teyidi, faturalar, teslim belgeleri (CMR, konşimento), hesap ekstresi ve yazışmalar kopya olarak eklenir. Elektronik bildirim de mümkündür (InsO § 174/4).
  5. Teminat hakları: Mülkiyeti muhafaza kaydı veya başka bir teminat varsa, bildirimde ayrıca belirtilmeli ve ayrı bir talep olarak idareciye iletilmelidir.

Pek çok idareci, internet sitesinde hazır bir bildirim formu yayımlar. Bu formu kullanmak işlemi hızlandırır. Bildirimi takip edilebilir bir yolla gönderin ve gönderim kanıtını saklayın.

Süreyi kaçırırsanız ne olur?

Süre bir hak düşürücü süre değildir. Süre geçtikten sonra yapılan kayıtlar da incelenir; ancak bunun için ayrı bir inceleme oturumu veya yazılı inceleme gerekirse masrafları geç kalan alacaklı öder (InsO § 177/1). Yine de kaydı mümkün olan en kısa sürede yapın: Alacağın incelenip kesinleşmesi zaman alır ve dağıtım aşamasına yaklaşıldığında yapılan kayıtlar, dağıtımdan pay alamama riskini taşır.

Kayıttan sonra ne olur?

İnceleme oturumunda (Prüfungstermin) ne idareci ne de başka bir alacaklı itiraz etmezse alacağınız tabloya kesinleşmiş olarak geçer (InsO § 178/1). Borçlunun kendi itirazı bu kesinleşmeyi engellemez. İdareci itiraz ederse, alacağın tespiti için Almanya'da tespit davası açmanız gerekebilir.

Alacağınızın ne kadarını geri alabilirsiniz?

Teminatsız alacaklılar masadan yalnızca oransal bir pay (Insolvenzquote) alır ve bu payın oranı önceden bilinemez. Önce iflas giderleri ve masa borçları ödenir, teminatlı alacaklılar teminatlarından tatmin edilir, kalan tutar sıradan iflas alacaklıları arasında oranlı olarak dağıtılır. Uygulamada teminatsız alacaklıların aldığı pay çoğu zaman alacağın küçük bir bölümüdür; ancak işletmenin bir yatırımcıya devredildiği dosyalarda daha iyi sonuçlar da görülebilir. İdarecinin alacaklılar toplantısına sunduğu rapor, tahmini oran hakkında ilk güvenilir ipucunu verir. Dağıtım ise çoğu dosyada ancak birkaç yıl sonra tamamlanır.

Bu nedenle asıl kazanç çoğu zaman teminat haklarında yatar.

Mülkiyeti muhafaza kaydı (Eigentumsvorbehalt) iflasta sizi nasıl korur?

Geçerli bir mülkiyeti muhafaza kaydınız varsa, teslim ettiğiniz mal satış bedeli ödenene kadar sizin mülkünüz kalır ve iflas masasına dahil olmaz. Alman hukukunda üç tür kayıt ayrımı önemlidir:

Kayıt türüNe zaman işe yarar?İflastaki hakkınızDayanak
Basit mülkiyeti muhafaza (einfacher Eigentumsvorbehalt)Mal hâlâ müşterinin deposunda, ayırt edilebilir durumdaMalın masadan ayrılması (Aussonderung)InsO § 47
Genişletilmiş mülkiyeti muhafaza (verlängerter Eigentumsvorbehalt)Mal işlenmiş veya üçüncü kişiye satılmışYeni ürün veya satış alacağı üzerinde ayrı tatmin (Absonderung)InsO §§ 50, 51
Kayıt yokMal teslim edilmiş, ödeme yapılmamışYalnızca oransal payInsO § 38, §§ 174 vd.

Masadan ayırmada dikkat: Alıcı konumundaki müşteri iflas ettiğinde, idareci sözleşmeyi ifa edip etmeyeceğine ilişkin beyanını kural olarak rapor toplantısından (Berichtstermin) sonra yapabilir (InsO § 107/2). Yani malınızı iflasın açılmasının hemen ardından geri alamayabilirsiniz. Malın değeri bu süre içinde ciddi biçimde düşecekse, bunu idareciye yazılı olarak bildirin; bu durumda idareci daha erken karar vermek zorunda kalır.

Ayrı tatminde kesinti: Genişletilmiş kayıtta malı veya alacağı idareci paraya çevirir ve elde edilen tutardan kural olarak yüzde 4 tespit ve yüzde 5 paraya çevirme gideri düşer (InsO § 171). Kalan tutar size ödenir.

Kaydın geçerli olması için sözleşmede veya genel işlem şartlarında açıkça kararlaştırılmış olması ve müşteri tarafından kabul edilmesi gerekir. Kendi genel işlem şartlarınız ile müşterinin satın alma şartlarının çatıştığı durumlarda kaydın kapsamı tartışmalı hale gelebilir; ayrıntılar için Almanya'da genel işlem şartları yazımıza bakabilirsiniz.

İflastan önce aldığınız ödemeler geri istenebilir mi?

Evet, iflas idarecisi belirli koşullarda iflastan önce size yapılan ödemeleri iflas iptal davası (Insolvenzanfechtung) ile geri isteyebilir. Bu, Türk tedarikçilerin en çok şaşırdığı konudur. Başlıca iptal sebepleri şunlardır:

  • Uyumlu ödemeler (kongruente Deckung, InsO § 130): Vadesi gelmiş bir alacak için yapılan ödeme, iflas başvurusundan önceki son üç ay içinde yapılmışsa, borçlu o sırada ödeme acizindeyse ve siz bunu biliyorsanız iptal edilebilir. Ödeme aczini zorunlu olarak gösteren durumları bilmeniz de yeterlidir (InsO § 130/2).
  • Uyumsuz ödemeler (inkongruente Deckung, InsO § 131): Talep edemeyeceğiniz bir şeyi, örneğin vadesinden önce ödemeyi veya sonradan verilen bir teminatı aldıysanız, son bir ay içinde yapılan işlem bilginize bakılmaksızın iptal edilebilir; ikinci ve üçüncü aylarda ise ek koşullar aranır.
  • Kasıtlı zarar verme (Vorsatzanfechtung, InsO § 133): Genel süre on yıldır. Ancak alacaklıya teminat veya ödeme sağlayan işlemlerde bu süre dört yıldır (InsO § 133/2). Bu kısaltma, 5 Nisan 2017'de yürürlüğe giren reformla getirilmiştir. Uyumlu ödemelerde, alacaklının borçlunun kastını bildiğine ilişkin karine ancak alacaklı borçlunun gerçekleşmiş (yalnızca yaklaşan değil) ödeme aczini biliyorsa devreye girer; alacaklıya taksit veya vade kolaylığı tanınmışsa, alacaklının ödeme aczini bilmediği karine olarak kabul edilir (InsO § 133/3).

Peşin değişim istisnası (Bargeschäft, InsO § 142): Borçlu karşılığında doğrudan ve eşdeğer bir edim aldıysa, örneğin teslimata yakın bir zamanda ödeme yapıldıysa, bu ödeme kural olarak iptal edilemez. İstisna, kasıtlı zarar verme koşullarının bulunması ve alacaklının borçlunun dürüstlüğe aykırı hareket ettiğini fark etmiş olmasıdır.

Uygulamada riskli işaretler: müşterinin ödeme aczini açıkça yazması, sürekli artan gecikmeler, eski faturaların yeni teslimatlar karşılığında kısım kısım ödenmesi, icra tehdidiyle tahsil edilen ödemeler. İflas başvurusundan önceki son ay içinde icra yoluyla elde edilen teminatların, iflasın açılmasıyla kendiliğinden geçersiz hale geldiğini de unutmayın (InsO § 88/1).

Devam eden siparişler ve teslimatlar ne olacak?

Henüz iki tarafça da tam ifa edilmemiş sözleşmelerde iflas idarecisinin seçim hakkı vardır: sözleşmeyi ifa edebilir veya ifadan kaçınabilir (InsO § 103). İdareci ifayı seçerse, sizin karşı edim alacağınız masa borcu (Masseverbindlichkeit) olur ve iflas alacaklarından önce tam olarak ödenir (InsO § 55/1 Nr. 2). İfayı reddederse, tazminat alacağınızı yalnızca sıradan iflas alacağı olarak kaydettirebilirsiniz.

İdareciyi seçim hakkını kullanmaya yazılı olarak davet edebilirsiniz; idareci gecikmeksizin beyanda bulunmazsa, artık ifayı talep edemez (InsO § 103/2).

Geçici dönemde dikkat: Geçici idareciye borçlunun malvarlığı üzerinde tasarruf yetkisi verilmişse, onun kurduğu borçlar iflasın açılmasından sonra masa borcu sayılır (InsO § 55/2). Uygulamada daha sık görülen "onay yetkili" geçici idarecide ise bu otomatik koruma yoktur. Bu nedenle geçici dönemde yeni teslimat yapmadan önce peşin ödeme, idareci tarafından açılmış özel bir hesaptan ödeme veya idarecinin açık yazılı taahhüdünü isteyin.

Hesaplı örnek: Ne kadar kurtarılabilir?

İzmirli bir tekstil üreticisi, Köln'deki müşterisine toplam 120.000 € tutarında mal teslim etmiş olsun. Müşteri, iflasın açılmasından önce son iki faturayı ödememiştir. Satış şartlarında genişletilmiş mülkiyeti muhafaza kaydı bulunmaktadır.

  • Depoda ayırt edilebilir halde duran mal: 30.000 € değerinde. Bu kısım için masadan ayırma talep edilir; mal geri alınabilir veya idareci ifayı seçerse bedeli masa borcu olarak ödenir.
  • Müşterinin kendi alıcılarına sattığı ve henüz tahsil edilmemiş kısım: 50.000 € tutarında satış alacağı. İdareci bu alacağı tahsil ederse, yüzde 9 gider kesintisi (4.500 €) düşülür ve 45.500 € tedarikçiye ödenir.
  • Kalan 40.000 € teminatsız alacak olarak tabloya kaydedilir. Varsayım olarak yüzde 5'lik bir oran gerçekleşirse, bu kısımdan yalnızca 2.000 € ödenir.

Bu varsayımsal örnekte kayıt sayesinde kurtarılan tutar, teminatsız bir alacaklının alabileceği tutarın birkaç katıdır. Oran yalnızca örnek amaçlıdır; gerçek oran her dosyada farklıdır.

Türkiye'deki varlıklar ve Alman iflasının tanınması

Alman iflası, borçlunun Türkiye'deki varlıklarını da hedefleyebilir; ancak Türkiye AB üyesi olmadığından AB İflas Tüzüğü uygulanmaz ve bir Alman iflas kararının Türkiye'de hangi koşullarla etki doğuracağı Türk hukukuna göre ayrıca değerlendirilmelidir. Alman hukuku açısından ise iflasın açılmasından sonra borçlunun yurt dışındaki bir malvarlığından tahsilat yapan alacaklı, elde ettiğini iflas idarecisine iade etmekle yükümlüdür (InsO § 342/1). Türkiye'deki bir bakiye veya alacak üzerinden mahsup ya da haciz düşünüyorsanız, bunu her iki hukuk düzeni bakımından önceden kontrol ettirin.

Uygulamada sık yapılan hatalar

  1. Portalı geç kontrol etmek: Kayıt süresi kısa olabilir; ilk gecikmede portalı kontrol etmek işin başıdır.
  2. Alacağı mahkemeye göndermek: Bildirim mahkemeye değil, idareciye veya denetçiye yapılır.
  3. Teminat hakkını bildirmemek: Mülkiyeti muhafaza kaydını idareciye zamanında ve ayrıca bildirmezseniz mal işletmede kullanılmaya veya satılmaya devam edebilir.
  4. Faiz ve masrafları unutmak: İflasın açılmasına kadar işlemiş temerrüt faizi ve takip masrafları da kaydedilebilir.
  5. Geçici dönemde güvencesiz teslimat: İyi niyetle yapılan teslimat, sıradan iflas alacağına dönüşebilir.
  6. İptal talebini doğrudan kabul etmek: İdarecinin iptal yazısı çoğu zaman pazarlığa açıktır; koşulların gerçekten oluşup oluşmadığını mutlaka inceletin.

İflas riskine karşı önceden ne yapabilirsiniz?

En etkili koruma, sorun çıkmadan önce sözleşmeye konur. Tavsiyelerimiz:

  • Satış şartlarınıza basit ve genişletilmiş mülkiyeti muhafaza kaydı ile, mülkiyetin müşterinin size olan tüm cari hesap borcu ödenene kadar sizde kalmasını sağlayan cari hesap kaydını (Kontokorrentvorbehalt) ekleyin ve müşterinin bu şartları kabul ettiğini belgeleyin. Bu konuyu Alman firmalarla sözleşme yaparken yazımızda ayrıntılı ele aldık.
  • Alacak sigortası (Warenkreditversicherung) veya ihracat kredi sigortası ile müşteri limitlerini belirleyin.
  • Yeni veya riskli müşterilerde peşin ödeme, akreditif veya banka teminat mektubu isteyin.
  • Ödeme gecikmelerini aylarca beklemeyin; erken ve kararlı takip için Almanya'da alacak tahsilatı rehberimize göz atın.
  • Taksit anlaşmalarını yazılı yapın ve müşterinin ödeme güçlüğüne ilişkin beyanlarını değerlendirirken iptal riskini göz önünde bulundurun.

Kanun metinlerinin güncel Almanca haline gesetze-im-internet.de üzerinden ulaşabilirsiniz.

Alman müşterinizin iflası nedeniyle alacak kaydı, mülkiyeti muhafaza talebi veya iflas idarecisinin iptal yazısıyla mı karşı karşıyasınız? Sözleşme uyuşmazlıkları alanındaki deneyimimizle dosyanızı Türkçe olarak değerlendiriyoruz; belgelerinizle birlikte iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir olay için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlarımız Almanya’da Alman hukukuna göre ruhsatlı avukatlardır (Rechtsanwalt) ve bir Alman avukatlar odasına (Rechtsanwaltskammer) kayıtlıdır. Türkiye’de bir baroya kayıtlı değildirler; Türk hukuku hakkında hukuki danışmanlık vermez ve Türk mahkemelerinde temsil üstlenmezler. Danışmanlığımız Alman hukuku ile sınırlıdır.

SSS

Bu konuda sık sorulan sorular

Alman müşterimin iflas ettiğini nereden öğrenebilirim?

Almanya'daki iflas mahkemelerinin ilanları resmi ve ücretsiz portal insolvenzbekanntmachungen.de üzerinden yayımlanır. Şirket unvanı ve merkezinin bulunduğu şehirle arama yapabilirsiniz. Portalda geçici tedbirler, iflasın açılması ve alacak kayıt süresi gibi bilgiler yer alır.

Almanya'da iflas alacak kaydı süresi ne kadardır?

Alacak kayıt süresi iflasın açılmasına ilişkin kararda belirlenir ve kanuna göre en az iki hafta, en fazla üç ay olabilir (InsO § 28). Süre kaçırılsa bile alacak, sonradan kaydettirilebilir; ancak ek inceleme masrafları geç kalan alacaklıya yükletilebilir (InsO § 177).

Alacak kaydını kime ve hangi dilde yapmalıyım?

Alacak, mahkemeye değil iflas idarecisine (Insolvenzverwalter), kendi kendini yönetim (Eigenverwaltung) halinde ise denetçiye (Sachwalter) yazılı olarak bildirilir. Bildirimde alacağın hukuki sebebi ve tutarı belirtilmeli, belgelerin kopyaları eklenmelidir. Pratikte Almanca bildirim ve gerekirse belgelerin Almanca tercümesi tavsiye edilir.

Mülkiyeti muhafaza kaydıyla teslim ettiğim malı geri alabilir miyim?

Basit mülkiyeti muhafaza kaydı geçerli şekilde kararlaştırılmışsa ve mal hâlâ ayırt edilebilir halde müşterinin elindeyse, malın iflas masasından ayrılmasını (Aussonderung) talep edebilirsiniz (InsO § 47). Ancak alıcı konumundaki müşteri iflas ettiğinde idareci, sözleşmeyi ifa edip etmeyeceğine kural olarak rapor toplantısından sonra karar verebilir (InsO § 107/2). Mal işlenmiş veya satılmışsa ancak genişletilmiş mülkiyeti muhafaza kaydı ile ayrı tatmin hakkı söz konusu olabilir.

İflastan önce aldığım ödemeleri geri vermem gerekir mi?

Bazı durumlarda evet. İflas idarecisi, iflas başvurusundan önceki üç ay içinde yapılan ödemeleri, alacaklı borçlunun ödeme aczini biliyorsa iptal edebilir (InsO § 130). Kasıtlı zarar verme hallerinde bu süre ödemeler için dört yıla kadar çıkabilir (InsO § 133/2).

Alman iflasında alacağımın ne kadarını alırım?

Bunu önceden söylemek mümkün değildir; teminatsız alacaklılar masadan yalnızca oransal bir pay (Quote) alır ve bu pay çoğu zaman alacağın küçük bir kısmıdır. Kesin oran, masanın büyüklüğüne, teminatlı alacaklılara ve masa borçlarına bağlıdır. Dağıtım genellikle iflasın açılmasından ancak birkaç yıl sonra tamamlanır.

İflas başvurusundan sonra Alman müşteriye teslimata devam etmeli miyim?

Ancak ödemesi güvence altına alınmışsa. Geçici iflas idarecisinin yalnızca onay yetkisi varsa, bu dönemde yapılan teslimatlardan doğan alacaklar kural olarak masa borcu sayılmaz ve sıradan iflas alacağı olarak kalabilir. Bu nedenle peşin ödeme veya idarecinin yazılı ödeme taahhüdü olmadan teslimat yapmamanızı öneririz.

Almanya'daki hukuki sorununuzu bugün konuşalım.

Türkçe danışmanlık, Alman mahkemelerinde tam yetki. 24–48 saat içinde dönüş.

Hemen iletişime geçin