Kısa cevap: Alman bir firmayla sözleşme yapan Türk şirketi; uygulanacak hukuku, yetkili mahkeme veya tahkimi, ödeme ve teslim koşullarını, mülkiyeti muhafaza kaydını ve hangi genel işlem şartlarının geçerli olduğunu yazılı olarak netleştirmelidir. Uyuşmazlıkların çoğu, bu maddelerin belirsiz bırakılmasından doğar.
1. Uygulanacak hukuk
Hukuk seçimi yapılmazsa, Alman mahkemesi Roma I Tüzüğü'ne göre uygulanacak hukuku belirler — bu genellikle satıcının veya hizmet verenin ülkesinin hukukudur. Belirsizliği önlemek için açık bir hukuk seçimi yapın.
2. CISG: Bilinçli karar verin
Türkiye ve Almanya CISG'ye taraftır. Mal satımlarında CISG, hariç tutulmadıkça kendiliğinden uygulanır. CISG'nin ayıp ihbarı ve sözleşmeden dönme kuralları Türk ve Alman iç hukukundan farklıdır. CISG'yi uygulamak ya da hariç tutmak bilinçli bir tercih olmalıdır.
3. Yetkili mahkeme veya tahkim
| Seçenek | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Alman mahkemeleri | Hızlı, öngörülebilir, Almanya'da doğrudan icra | Almanca yargılama |
| Türk mahkemeleri | Tanıdık ortam | Kararın Almanya'da tenfizi ayrı süreç |
| Tahkim (ör. ISTAC, DIS, ICC) | Tarafsız, dil seçimi, New York Sözleşmesi ile tenfiz | Daha yüksek başlangıç maliyeti |
4. Genel işlem şartları (AGB) çatışması
Alman firmalar sipariş ve sipariş onaylarına kendi genel işlem şartlarını (AGB) ekler. Her iki taraf da kendi şartlarına atıf yaparsa, çelişen hükümler kural olarak geçersiz olur ve yerini yasal düzenleme alır. Önemli konuları ana sözleşmede açıkça düzenleyin.
5. Mülkiyeti muhafaza kaydı (Eigentumsvorbehalt)
Alman hukukunda mülkiyeti muhafaza kaydı, sicile tescil gerektirmeden geçerlidir. Bedel tam ödenene kadar malın mülkiyeti sizde kalır. Alıcının iflası halinde bu kayıt, alacağınızı kurtarmanın en etkili yoludur.
6. Ödeme koşulları ve faiz
Vade, para birimi, kısmi ödemeler ve teminatlar (akreditif, banka teminatı) açıkça düzenlenmelidir. Alman hukukunda ticari işlemlerde yüksek yasal temerrüt faizi (temel faiz + 9 puan) uygulanır.
7. Teslim koşulları (Incoterms)
Hasarın ne zaman alıcıya geçtiği, nakliye ve sigorta masraflarının kimde olduğu Incoterms ile netleştirilmelidir. "EXW", "FCA", "DAP" gibi kısaltmaları güncel Incoterms sürümüne atıfla kullanın.
8. Distribütörlük ve acentelikte denkleştirme tazminatı
Alman hukukunda ticari temsilciler sözleşmenin sona ermesi halinde denkleştirme tazminatı (Ausgleichsanspruch, HGB § 89b) talep edebilir. Bu hak, belirli koşullar altında distribütörlere de kıyasen uygulanır. Alman distribütörle yapılan sözleşmelerde fesih ve tazminat sonuçları önceden hesaplanmalıdır.
Sözleşme dili
Sözleşme iki dilliyse hangi metnin esas alınacağını belirtin. Mahkemede Almanca olmayan belgelerin tercümesi istenebilir.
Alman bir firmayla sözleşme mi imzalayacaksınız? Taslağınızı Türk ve Alman hukuk perspektifiyle inceleyip riskleri Türkçe raporlayalım.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir olay için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlarımız Almanya’da Alman hukukuna göre ruhsatlı avukatlardır (Rechtsanwalt) ve bir Alman avukatlar odasına (Rechtsanwaltskammer) kayıtlıdır. Türkiye’de bir baroya kayıtlı değildirler; Türk hukuku hakkında hukuki danışmanlık vermez ve Türk mahkemelerinde temsil üstlenmezler. Danışmanlığımız Alman hukuku ile sınırlıdır.